‘A composer’. How else could we describe the professional activities of a man such as Joseph Ryelandt (1870-1965) during the first thirty years of his adult life? On a professional level, Ryelandt did nothing except compose music from the last decade of the 19th century until his appointment as director of the Bruges conservatory in 1924. This was not because he had nothing to occupy his time; he corresponded extensively, raised eight children, cared for his wife who was often ill, and did his best for the benefit of his city in many and various ways. Professionally, however, he was concerned only with music. He wrote about music, organised and conducted concerts, was a member of the board of trustees of the conservatory and gave lectures, all without a salaried position or tenure. During these years, however, he composed an impressive body of work. He had already composed some eighty works before his conservatory appointment in 1924, almost two thirds of what would form his complete works. 

It is clear from the above that composition was his principal concern; we can only conclude, in terms of his professional life, that he was first and foremost a composer.

_____

‘Een componist’. Hoe zouden we anders de professionele activiteiten van een man zoals Joseph Ryelandt (1870-1965) tijdens de eerste dertig jaar van zijn volwassen leven kunnen beschrijven?

Op professioneel vlak deed Ryelandt niets anders dan muziek componeren van het laatste decennium van de 19de eeuw tot zijn benoeming als directeur van het conservatorium van Brugge in 1924. Dit was niet omdat hij niets anders te doen had; integendeel, zijn leven was gevuld met verschillende verantwoordelijkheden. Hij correspondeerde veel, kreeg acht kinderen, zorgde voor zijn vrouw die vaak ziek was en deed zijn best voor het welzijn van zijn stad op verschillende manieren. Professioneel gezien was hij echter alleen met muziek bezig. Hij schreef over muziek, organiseerde en dirigeerde concerten, was lid van de raad van bestuur van het conservatorium en gaf lezingen, alles zonder een betaalde functie of vast aanstelling. In deze jaren componeerde hij echter een indrukwekkend oeuvre. Voor zijn benoeming tot directeur van het conservatorium in 1924 had hij al ongeveer tachtig werken gecomponeerd, bijna twee derde van wat zijn volledige werk zou gaan vormen.

Het is duidelijk uit het bovenstaande dat compositie zijn belangrijkste zorg was; we kunnen dan ook alleen maar concluderen dat hij, wat betreft zijn professionele leven, in de eerste plaats een componist was.

The music on this CD is essentially the result of Tinel’s teaching. Ryelandt received yet another fiery letter — another kick in the pants — from Tinel in 1898 in which his teacher prodded him to send a selection of his works immediately to Breitkopf, the renowned German music publisher, for Tinel had already put Ryelandt in contact with them. Ryelandt promptly set to work and sent a parcel with seven works that he had composed between 1895 and 1897, 

including his first piano trio (Op. 15, 1895), his first violin sonata (Op. 11, 1896, and his Trois morceaux for clarinet and piano (Op. 17), his horn sonata (Op. 18), his first cello sonata (Op. 22), and his second piano sonata (Op. 24), these last four pieces from 1897. The seventh composition was his Trois chants spirituels (Op. 23, 1897), three songs set to Biblical texts. Two of these works were finally to appear in print in January 1899. 

The first of these was his Trois chants spirituels; the second was his Cello Sonata Op. 22, dedicated to Antoine Janssens de Varebeke, who had married Ryelandt’s second sister Marguerite in May 1895. Henri Ceulemans, later to become professor of cello at the Ghent conservatory, gave the work its first performance in Belgium in 1899. When Ryelandt took his place at the piano to perform the work himself for the first time in public on Tuesday 3 April 1900, the Gazette de Louvain praised its fluent instrumental writing and rich harmonies, adding that Ryelandt’s music could well stand comparison with the chamber works of Johannes Brahms. To go by press reports, the piece must have appealed to its audiences. There was also praise for the composer’s piano playing and for the playing of the eighteen- year-old cellist François Frelinckx, what at that time was still a student at the Brussels conservatory.

_____

De muziek op deze cd is in wezen het resultaat van Tinel’s onderricht. Ryelandt ontving in 1898 opnieuw een vurige brief — een andere duw in de rug — van Tinel, waarin zijn leraar hem aanspoorde om onmiddellijk een selectie van zijn werken naar Breitkopf, de beroemde Duitse muziekuitgever, te sturen, aangezien Tinel Ryelandt al in contact had gebracht met hen. Ryelandt ging meteen aan de slag en stuurde een pakket met zeven werken die hij tussen 1895 en 1897 had gecomponeerd, waaronder zijn eerste pianotrio (Op. 15, 1895), zijn eerste vioolsonate (Op. 11, 1896), en zijn Trois morceaux voor klarinet en piano (Op. 17), zijn hoornsonate (Op. 18), zijn eerste cellosonate (Op. 22) en zijn tweede pianosonate (Op. 24), de laatste vier stukken uit 1897. Het zevende werk was zijn Trois chants spirituels (Op. 23, 1897), drie liederen op Bijbelse teksten. Twee van deze werken zouden uiteindelijk in januari 1899 in druk verschijnen.

De eerste hiervan was zijn Trois chants spirituels; de tweede was zijn cellosonate Op. 22, opgedragen aan Antoine Janssens de Varebeke, die in mei 1895 met Ryelandt’s tweede zus Marguerite was getrouwd. Henri Ceulemans, later professor cello aan het conservatorium van Gent, gaf het werk zijn eerste uitvoering in België in 1899. Toen Ryelandt op dinsdag 3 april 1900 zelf plaatsnam achter de piano om het werk voor de eerste keer publiekelijk uit te voeren, prees de Gazette de Louvain het vloeiende instrumentale schrijven en de rijke harmonieën, en voegde eraan toe dat de muziek van Ryelandt goed te vergelijken viel met de kamermuziek van Johannes Brahms. Als we de persberichten mogen geloven, moet het stuk wel degelijk in de smaak zijn gevallen bij het publiek. Er was ook lof voor de pianospel van de componist en voor het spel van de achttienjarige cellist François Frelinckx, die destijds nog student was aan het conservatorium van Brussel.

Ryelandt had particularly warm memories of the composition and the first performance of his Horn Sonata Op. 18; this had been composed for the horn class of the Ghent conservatory, which had an excellent reputation at that time. Albert Solvyns, an industrialist from Ghent who had encouraged Tinel to accept Ryelandt as a private pupil, was a friend of the Ryelandt family and also had close connections with the conservatory in Ghent. Solvyns therefore organised a small recital to be given in the office of Adolphe Samuel, the director of the conservatory; Ryelandt composed his sonata for horn in E especially for this occasion. The Ghentian horn school of the time emphasised tonal colour above virtuosity, and Ryelandt's preference for the key of E — instead of F — that was commonly used in horn works of the time — had its roots in the versatility of the Van Cauwelaert valve horn that was in general use in Belgium at the end of the nineteenth century. Ryelandt himself performed the work, together with the Ghent horn student Louis Seghers. According to reports Samuel was very pleased with the piece and afterwards made a few small suggestions to Ryelandt that he could possibly use to strengthen the work’s musical structure. The work itself has only two movements, the first of which, Lento, opens with a nervous introduction that swiftly gives way to a lyrically melancholy passage on the horn that shifts between major and minor. The following Allegro also displays Ryelandt’s preference for simple but sensitive lyricism.

_____

Ryelandt had bijzonder warme herinneringen aan de compositie en de eerste uitvoering van zijn Hoornsonate Op. 18; deze was gecomponeerd voor de hoornklas van het conservatorium van Gent, dat destijds een uitstekende reputatie had. Albert Solvyns, een industrieel uit Gent die Tinel had aangemoedigd om Ryelandt als privé-leerling te accepteren, was een vriend van de familie Ryelandt en had ook nauwe banden met het conservatorium in Gent. Solvyns organiseerde daarom een klein recital in het kantoor van Adolphe Samuel, de directeur van het conservatorium; Ryelandt componeerde zijn sonate voor hoorn in E speciaal voor deze gelegenheid. De Gentse hoornschool van die tijd legde de nadruk op klankkleur boven virtuositeit, en Ryelandt's voorkeur voor de toonsoort E — in plaats van de F die gewoonlijk werd gebruikt in hoornwerken uit die tijd — had zijn oorsprong in de veelzijdigheid van de Van Cauwelaert ventielhoorn, die in België aan het einde van de negentiende eeuw algemeen in gebruik was. Ryelandt zelf voerde het werk uit, samen met de Gentse hoornstudent Louis Seghers. Volgens berichten was Samuel erg tevreden over het stuk en deed hij daarna een paar kleine suggesties aan Ryelandt die hij mogelijk zou kunnen gebruiken om de muzikale structuur van het werk te versterken. Het werk zelf heeft slechts twee bewegingen, waarvan de eerste, Lento, opent met een nerveuze introductie die snel overgaat in een lyrisch melancholisch gedeelte op de hoorn, dat wisselt tussen majeur en mineur. De volgende Allegro toont ook Ryelandt’s voorkeur voor eenvoudige maar gevoelige lyriek.